Felsefe

4. Parmenides’in dinleyicisi ve talebesi Elea’lı Zenon mektebin mücadelecisi, abese icra ile ispat metodunun bulucusu, dialektik ve sofistiğin babasıdır. Yalnız Bir (I’Un) düşünülür, yerkaplama, büyüklük, hareket, mekan düşünülemez. (Sınırlı) bir büyüklük olduğu farzedilse, zaruri olarak, o, sonsuz büyük ve sonsuz küçük olacaktır; sonsuz büyüktür, çünkü sonsuz bölünebildiğinden, sonsuz sayıda parçalardan mürekkeptir; sonsuz küçüktür, çünkü yerkaplamayan parçalar, sonsuz çoğaltılsalar bile, bir yerkaplama, bir büyüklük meydana getiremezler.

Hareket düşünülemez; çünkü hareket noktasile varış noktasını birbirinden ayıran çizgi noktalardan mürekkeptir ve nokta yerkaplamadığından, sonsuz sayıdanoktalardan mürekkeptir: Şu halde her mesafe, en küçüğü bile, sonsuzdur ve muvakasalat noktasına varılamaz. Hızlı Akillos’u, ağır kaplumbağanın istediğiniz kadar yakınında farzedin, hiçbir zaman ona yetişemeyecektir, çünkü bunun için, ne kadar küçük olursa olsun, önce kendisini kaplumbağadan ayıran mesafenin yarısını aşması lazımdır; ve, bu yarı mesafeyi aşmak için, bunun yarısını aşmaya başlaması lazımdır ki bu sonsuz böyle gider. Çizginin sonsuz bölünebilir, olması onun için aşılmaz bir engeldir. Siz okun uçtuğunu zannediyorsunuz. Fakat, onun hedefine varması için, mekanda birtakım noktalar silsilesi aşması lazımdır: şu halde birbiri ardınca bu farklı noktaları işgal etmesi lazımdr.: imdi, herhangi bir anda, mekanın bir noktasını işgal etmek, sükunet halinde olmaktır: şu halde ok sükunette duruyor ve hareketi bir görünüşten başka bir şey değildir.

Esasen eğer oluyorsa hareket ancak mekanda olabilir. İmdi, eğer mekan var olan bir şeyse, bir yerde, yani gene bir mekan içinde bulunacak, bu da gene diğer bir mekanda olacak ve böylece eis apeiron (sonsuz) gidecektir. Şu halde hareket bütün bakımlardan imkansızdır ve saçma söylemeği göze alaraktandır ki o, ancak hakiki olarak kabul edilebilir. Yalnız varlık vardır ve bu varlık, değişmez (immuable) maddedir.

5: Leontium’lu Gorgias memleketinin 427 de Atina’ya temsilci olarak gönderdiği ve Zenon’un belagat hocalığı yapan (rheteur) bu talebesi, Elea prensibini son neticelerine kadr götürüyor: nihilism, Peri tou me antos e peri fyseos adlı kitabında, Zenon ile beraber hareket ve mekanı inkarla kanaat etmeyerek, bizzat varlığı da yıkıyor. Hiçbir şey yoktur, diyor: zira, eğer bir varlık olsaydı. Parmenides’in ispat ettiği gibi, bu ancak ezeli ve ebedi olabilecekti. İmdi, ezeli ve ebedi olan bir varlık sonsuzdur. Fakat sonsuz bir varlık, kendisine hudut koyacak olan mekanda ve zamanda bulunmaz. Şu halde hiçbir yerde değildir ve hiçbir yerde olmayan şey, yoktur. Eğer farzımuhal bir şey olsaydı bile, biz onu bilemeyecektik ve bildiğimiz farzedilsebu bilgi hiçbir surette başkalarına nakledilemeyecektir.

Gorgias eleacılığın korkunç çocuğudur ve boşboğazlığı Heraklietos’un şu düsturunu haklı çıkarıyor: varlık bir şey değildir, oluş her şeydir. Parmenides ve Zenon’un ezeli, ebedi ve değişmez olan, fakat her müspet vasıftan mahrum bulunan varlığı, filhakika bir tecritten başka bir şey değildir ve bir çocuk saflığı içerisinde, fakat kral çıplaktır! Diye bağırıncaya kadar herkesin inceliğini hayretle seyrettiği kral elbisesine benzemektedir